Ngày 26/9/2025, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phối hợp với Bộ Xây dựng và VCCI tổ chức hội thảo góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi. Đây là một trong những dự án luật quan trọng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.
Dự thảo Luật lần này tập trung vào cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình đầu tư xây dựng và tăng cường phân cấp cho địa phương. Theo tờ trình mới nhất, dự thảo được cấu trúc lại thành 8 Chương và 97 Điều, với nhiều nội dung sửa đổi mang tính đột phá. Đặc biệt, dự thảo đề xuất bãi bỏ 3 trong 8 nhóm thủ tục so với Luật Xây dựng hiện hành, đồng thời chuyển dịch mạnh mẽ từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Việc sửa đổi Luật Xây dựng không chỉ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính mà còn phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp và bối cảnh phát triển công nghiệp 4.0. Các quy định mới hướng tới trao quyền cho chủ đầu tư, gắn trách nhiệm rõ ràng và nâng cao tính tự chủ cho các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng.
Cấu Trúc Và Nội Dung Chính Của Dự Thảo Luật Xây Dựng Sửa Đổi
Dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi được xây dựng trên cơ sở tiếp thu ý kiến tại phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật của Chính phủ tháng 9/2025. Văn bản mới được sắp xếp, bố cục lại với cấu trúc gọn gàng hơn.
Điểm nổi bật là dự thảo sửa đổi quy định về phân loại dự án. Thay vì phân loại theo nguồn vốn như trước đây, dự thảo mới phân loại theo hình thức đầu tư bao gồm đầu tư công, PPP và đầu tư kinh doanh.
Cách phân loại mới này giúp xác lập rõ ràng các nội dung quản lý nhà nước về xây dựng. Đồng thời đảm bảo không chồng lấn về phạm vi điều chỉnh với các luật chuyên ngành như Luật Đầu tư công, Luật PPP và Luật Đầu tư.
Về hình thức quản lý dự án, dự thảo rút gọn từ 4 hình thức xuống còn 2 hình thức. Cụ thể là Ban quản lý đầu tư xây dựng và Chủ đầu tư tổ chức quản lý dự án.
Điều chỉnh này tăng tính chủ động, linh hoạt cho các chủ thể. Đặc biệt phù hợp với việc sắp xếp lại bộ máy chính quyền địa phương hai cấp đang triển khai.
Bãi Bỏ Nhiều Thủ Tục Hành Chính Trong Lĩnh Vực Xây Dựng
Một trong những điểm đột phá của dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi là bãi bỏ 3 trong 8 nhóm thủ tục so với Luật hiện hành. Đây là động thái mạnh mẽ nhằm cắt giảm gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp và người dân.
Cụ thể, các thủ tục bị bãi bỏ bao gồm thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở. Thủ tục cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức cũng được loại bỏ.
Công nhận tổ chức xã hội – nghề nghiệp đủ điều kiện cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng không còn được quy định. Đặc biệt, dự thảo đề xuất bãi bỏ toàn bộ điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc 10 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hoạt động xây dựng.
Đối với các thủ tục hành chính còn lại, dự thảo Luật sửa đổi theo hướng cắt giảm đối tượng và đơn giản hóa quy trình. Các nội dung chi tiết sẽ được quy định tại Nghị định hướng dẫn.
Về thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở, cơ quan chuyên môn về xây dựng không còn thực hiện thẩm định. Trách nhiệm này được giao cho chủ đầu tư thực hiện.
Việc bãi bỏ và đơn giản hóa thủ tục hành chính giúp rút ngắn thời gian thực hiện dự án. Đồng thời giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Đổi Mới Cơ Chế Cấp Giấy Phép Xây Dựng Và Thẩm Định
Dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi có nhiều thay đổi quan trọng về cơ chế cấp giấy phép xây dựng và thẩm định. Các quy định mới hướng tới đơn giản hóa và tăng tốc độ xử lý hồ sơ.
Theo dự thảo, các dự án đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ được miễn giấy phép xây dựng. Đây là điểm mới giúp loại bỏ thủ tục trùng lặp.
Đối với các công trình còn lại, chủ yếu là công trình quy mô nhỏ, việc cấp giấy phép được thực hiện trực tuyến. Thời gian xử lý tối đa chỉ 7 ngày làm việc.
Nội dung thẩm định được đơn giản hóa đáng kể. Cơ quan chuyên môn về xây dựng chỉ kiểm soát về an toàn xây dựng, phòng cháy chữa cháy, tuân thủ quy chuẩn tiêu chuẩn và sự phù hợp với quy hoạch.
Các nội dung chuyên môn khác do chủ đầu tư tự thực hiện. Điều này nâng cao vai trò, trách nhiệm của tư vấn thiết kế và tư vấn thẩm tra.
Dự thảo cũng bổ sung quy định cho phép người quyết định đầu tư được quyết định sử dụng các loại thiết kế. Bao gồm thiết kế cơ sở, thiết kế FEED và thiết kế kỹ thuật tại Báo cáo nghiên cứu khả thi.
Sự linh hoạt này phù hợp với tính chất, yêu cầu kỹ thuật của từng dự án cụ thể. Đồng thời tạo điều kiện cho chủ đầu tư tối ưu hóa quy trình đầu tư xây dựng.
Tăng Cường Phân Cấp Phân Quyền Cho Chính Quyền Địa Phương
Dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi đề cao việc phân cấp phân quyền cho chính quyền địa phương. Đây là xu hướng tất yếu phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp đang được triển khai.
Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng, dự thảo Luật sẽ không quy định cụ thể về thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính. Thay vào đó, văn bản giao Chính phủ quy định chi tiết.
Hướng xử lý là đẩy mạnh phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương. Chỉ giữ lại ở trung ương những vấn đề mang tính liên tỉnh, liên vùng và liên quốc gia.
Các dự án liên quan đến quốc phòng, an ninh quốc gia, chủ quyền quốc gia vẫn thuộc thẩm quyền trung ương. Tương tự với các dự án có kỹ thuật chuyên môn sâu hoặc dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm công nghệ.
Cơ chế phân cấp này giúp địa phương chủ động hơn trong quản lý đầu tư xây dựng. Đồng thời rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và giảm tải cho cơ quan trung ương.
Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính và phân cấp thẩm quyền đòi hỏi Luật Xây dựng phải được sửa đổi kịp thời. Nếu không sẽ gây vướng mắc trong triển khai dự án ở địa phương.
Chuyển Đổi Từ Tiền Kiểm Sang Hậu Kiểm Trong Quản Lý Xây Dựng
Một trong những thay đổi mang tính chất đổi mới của dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi là chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Đây là xu hướng quản lý hiện đại, phù hợp với thực tiễn quốc tế.
Phó Tổng Thư ký VCCI Đậu Anh Tuấn đánh giá cao hướng đi này. Ông cho rằng dự thảo chú trọng chuyển từ quản lý chặt chẽ, kiểm soát chi tiết sang trao quyền và gắn trách nhiệm.
Cách tiếp cận mới giúp nâng cao tính tự chủ cho các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng. Đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
Dự thảo Luật phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước và trách nhiệm của các chủ thể. Nhà nước tập trung vào việc xây dựng khung khổ pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và thanh tra, kiểm tra sau.
Các chủ thể như chủ đầu tư, nhà thầu, tư vấn phải chịu trách nhiệm đầy đủ về chất lượng công trình. Cơ chế này khuyến khích tự kiểm soát và nâng cao ý thức trách nhiệm.
Việc chuyển sang hậu kiểm cũng đòi hỏi phải tăng cường năng lực thanh tra, kiểm tra. Đồng thời cần có chế tài xử lý nghiêm minh đối với các vi phạm.
Nhu Cầu Cấp Thiết Phải Sửa Đổi Luật Xây Dựng Hiện Hành
Phó Chủ nhiệm Ủy ban KH,CN&MT Trần Văn Khải nhấn mạnh dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi là nhiệm vụ cấp thiết. Đây là điều kiện tiên quyết để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế.
Luật Xây dựng hiện hành từ năm 2014 đã lạc hậu so với bối cảnh phát triển. Thủ tục hành chính còn nhiều tầng nấc, phức tạp, kéo dài thời gian thực hiện dự án.
Tình trạng thiếu đồng bộ giữa các luật gây lúng túng cho nhà đầu tư và doanh nghiệp. Luật Xây dựng thiếu cơ chế khuyến khích khu vực tư nhân và các dự án PPP.
Công nghiệp 4.0 đang phát triển mạnh mẽ nhưng Luật Xây dựng chưa có hành lang pháp lý đầy đủ. Việc ứng dụng công nghệ mới như BIM, GIS, trí tuệ nhân tạo còn chậm.
Đặc biệt, mô hình chính quyền hai cấp đã thay đổi cơ bản tổ chức bộ máy nhà nước. Sắp xếp lại đơn vị hành chính và phân cấp thẩm quyền đòi hỏi Luật Xây dựng phải được sửa đổi ngay.
“Quốc hội đã thông qua chủ trương đầu tư nhiều dự án trọng điểm. Nếu không tháo gỡ kịp thời thì không thể đạt mục tiêu tăng trưởng”, ông Khải khẳng định.
Góp Ý Từ Chuyên Gia Và Doanh Nghiệp Về Dự Thảo Luật
Tại hội thảo, nhiều chuyên gia và doanh nghiệp đã đóng góp ý kiến xây dựng cho dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi. Các ý kiến tập trung vào việc hoàn thiện nội dung và đảm bảo tính khả thi.
PGS.TS Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội VARSI góp ý về Chương III Giấy phép xây dựng. Ông nhấn mạnh trên thế giới có 2 loại giấy phép quan trọng nhất.
Đó là Giấy phép xây dựng đảm bảo tuân thủ kỷ cương và Giấy phép sử dụng công trình tôn trọng quyền con người. Ông đề nghị các nghiên cứu nghị định hướng dẫn phải sâu sắc.
Cần quy định rõ loại công trình phải cấp phép, các điều kiện được cấp và thẩm quyền cấp phép. Nội dung và quy trình phải minh bạch để người dân và các chủ thể thuận tiện tuân thủ.
Các doanh nghiệp xây dựng đề nghị dự thảo cần quy định rõ hơn về quản lý hợp đồng xây dựng. Đặc biệt là cơ chế điều chỉnh giá trong bối cảnh biến động thị trường.
Một số ý kiến cho rằng cần có quy định cụ thể về ứng dụng công nghệ số trong quản lý xây dựng. Đây là xu hướng tất yếu trong thời đại chuyển đổi số.
Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng khẳng định Bộ Xây dựng sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến. Dự thảo sẽ được hoàn thiện để trình Quốc hội trong thời gian sớm nhất.
Dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi thể hiện quyết tâm cải cách mạnh mẽ của ngành xây dựng. Với việc bãi bỏ nhiều thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp cho địa phương và chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm, Luật khi được thông qua sẽ tạo bước đột phá trong quản lý đầu tư xây dựng. Đây là công cụ pháp lý quan trọng giúp Việt Nam đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Last Updated on 10/02/2026 by Tuấn Trình
Mình là Tuấn Trình nhân viên tại Công ty Cổ phần Bao bì Xi măng Hải Phòng với 7 năm kinh nghiệm. Rất vui vì có thể hỗ trợ bạn.