Thiết kế cơ sở là gì? Vai trò trong quy trình xây dựng

Thiết kế cơ sở là gì? Thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở

Thiết kế cơ sở là gì? Đây là câu hỏi quan trọng với chủ đầu tư và nhà thầu khi triển khai dự án xây dựng. Thiết kế cơ sở đóng vai trò nền tảng, xác định các thông số kỹ thuật chủ yếu trước khi đi vào thiết kế chi tiết và thi công. Hiểu rõ bản chất, nội dung và quy trình thẩm định thiết kế cơ sở giúp kiểm soát tiến độ, tránh sai sót tốn kém trong giai đoạn thi công.

Khái niệm thiết kế cơ sở theo Luật Xây dựng

Theo khoản 41 Điều 3 Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi 2020), thiết kế cơ sở là gì: đây là bước thiết kế được lập trong Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng, dựa trên phương án thiết kế đã được lựa chọn. Thiết kế cơ sở thể hiện các thông số kỹ thuật chủ yếu phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật được áp dụng, làm căn cứ để triển khai các bước thiết kế tiếp theo.

Khác với thiết kế bản vẽ thi công (chi tiết từng cấu kiện, tiết diện thép, vị trí đặt cốt thép), thiết kế cơ sở tập trung vào:

• Xác định phương án kiến trúc tổng thể (bố cục mặt bằng, số tầng, chiều cao công trình)
• Lựa chọn hệ kết cấu chính (khung bê tông cốt thép, khung thép, tường chịu lực)
• Đề xuất loại móng (móng đơn, móng băng, móng cọc) dựa trên địa chất
• Ước tính sơ bộ khối lượng vật liệu chủ yếu (bê tông, thép, gạch)

Nội dung thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở

Điều 80 Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi 2020) quy định nội dung chủ yếu của thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở:

Phương án kiến trúc: Bản vẽ mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt thể hiện hình khối, tỷ lệ, màu sắc, vật liệu hoàn thiện mặt ngoài. Đối với nhà ở, cần thể hiện rõ diện tích sử dụng từng phòng, chiều cao trần, vị trí cửa sổ đảm bảo thông gió tự nhiên.

Phương án công nghệ (nếu có): Áp dụng cho nhà máy, xí nghiệp — bố trí dây chuyền sản xuất, thiết bị công nghệ, yêu cầu về nền móng chịu tải trọng động.

Công năng sử dụng: Phân bổ diện tích theo chức năng (khu vực sinh hoạt, làm việc, kho), lưu thông nội bộ, yêu cầu về ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm.

Thời hạn sử dụng và quy trình vận hành, bảo trì: Công trình cấp I (trụ sở cơ quan, bệnh viện) yêu cầu thời hạn sử dụng tối thiểu 100 năm; nhà ở thông thường 50-70 năm. Quy trình bảo trì định kỳ (kiểm tra kết cấu, chống thấm, hệ thống điện nước) cần được nêu rõ.

Phương án kết cấu, loại vật liệu chủ yếu: Chọn hệ kết cấu phù hợp với tải trọng, nhịp, chiều cao tầng. Ví dụ: nhà phố 4-5 tầng thường dùng khung bê tông cốt thép, sàn bê tông đúc tại chỗ; nhà cấp 4 có thể dùng tường gạch chịu lực, mái tôn hoặc ngói.

Chỉ dẫn kỹ thuật: Hướng dẫn thi công các hạng mục đặc thù (chống thấm tầng hầm, xử lý nền đất yếu, thi công mái vòm), yêu cầu về nghiệm thu từng công đoạn.

Phương án phòng, chống cháy, nổ: Xác định cấp chịu lửa kết cấu, bố trí lối thoát hiểm, hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động (sprinkler), khoảng cách an toàn giữa các công trình.

Phương án sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả: Áp dụng vật liệu cách nhiệt (tường, mái), kính Low-E giảm bức xạ nhiệt, hệ thống điều hòa tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng mặt trời (nếu khả thi).

Giải pháp bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu: Xử lý nước thải, chất thải rắn trong quá trình thi công và vận hành; thiết kế thoát nước mưa tránh ngập úng khi mưa lớn; sử dụng vật liệu thân thiện môi trường.

Dự toán xây dựng: Ước tính chi phí theo từng hạng mục (san lấp mặt bằng, móng, thân, mái, hoàn thiện), làm cơ sở phân bổ vốn và kiểm soát chi phí.

Thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở

Thẩm định của chủ đầu tư

Điều 83 Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi 2020) quy định:

Công trình sử dụng vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công: Chủ đầu tư thẩm định các nội dung sau:

• Sự đáp ứng yêu cầu của thiết kế xây dựng với nhiệm vụ thiết kế, quy định tại hợp đồng thiết kế và quy định của pháp luật có liên quan
• Sự phù hợp của thiết kế xây dựng với yêu cầu về dây chuyền và thiết bị công nghệ (nếu có)
• Việc lập dự toán xây dựng công trình; sự phù hợp của giá trị dự toán xây dựng công trình với giá trị tổng mức đầu tư xây dựng; xác định giá trị dự toán xây dựng công trình

Công trình thuộc dự án PPP: Nội dung thẩm định thiết kế xây dựng được thực hiện theo quy định trên và các nội dung quy định tại hợp đồng dự án PPP.

Công trình quy định tại khoản 6 Điều 82 Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi 2020) và không thuộc đối tượng quy định tại khoản 1 Điều 83a: Chủ đầu tư căn cứ nội dung quy định trên và khoản 2 Điều 83a để tổ chức thẩm định và phê duyệt thiết kế xây dựng.

Công trình xây dựng không thuộc quy định trên: Chủ đầu tư quyết định nội dung thẩm định bảo đảm đáp ứng các yêu cầu của nhiệm vụ thiết kế, hợp đồng thiết kế và quy định của pháp luật có liên quan.

Thẩm định của cơ quan chuyên môn về xây dựng

Cơ quan chuyên môn về xây dựng (Sở Xây dựng cấp tỉnh, Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng) thẩm định bước thiết kế xây dựng quy định tại khoản 2 Điều 82 Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi 2020) đối với các công trình xây dựng sau:

• Công trình xây dựng sử dụng vốn đầu tư công
• Công trình xây dựng sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công thuộc dự án có quy mô nhóm B trở lên hoặc công trình xây dựng ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích công đồng
• Công trình xây dựng thuộc dự án PPP
• Công trình xây dựng ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích công đồng sử dụng vốn khác được xây dựng tại khu vực không có quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng khu chức năng hoặc quy hoạch chi tiết xây dựng điểm dân cư nông thôn

Đối với công trình xây dựng quy định tại điểm a, b khoản 1 Điều 83a Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi 2020) và công trình xây dựng thuộc dự án PPP thành phần sử dụng vốn đầu tư công, nội dung thẩm định thiết kế xây dựng của cơ quan chuyên môn về xây dựng gồm:

• Sự tuân thủ quy định của pháp luật về lập, thẩm tra thiết kế xây dựng; điều kiện năng lực hoạt động xây dựng của tổ chức, cá nhân tham gia khảo sát, thiết kế, thẩm tra thiết kế
• Sự phù hợp của thiết kế xây dựng với thiết kế cơ sở đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định
• Kiểm tra kết quả thẩm tra của tổ chức tư vấn về đáp ứng yêu cầu an toàn công trình, sự tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật và quy định của pháp luật về áp dụng tiêu chuẩn trong thiết kế đối với trường hợp yêu cầu phải thẩm tra thiết kế theo quy định tại khoản 6 Điều 82 Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi 2020)
• Sự tuân thủ quy định của pháp luật về việc xác định dự toán xây dựng
• Kiểm tra việc thực hiện các yêu cầu về phòng, chống cháy, nổ và bảo vệ môi trường
• Kiểm tra việc thực hiện các yêu cầu khác theo quy định của pháp luật có liên quan

Đối với công trình xây dựng quy định tại điểm d khoản 1 Điều 83a Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi 2020) và công trình xây dựng thuộc dự án PPP không thuộc đối tượng quy định tại khoản 2 Điều 83a, cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định nội dung quy định tại các điểm a, b, c, d và e khoản 2 Điều 83a Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi 2020).

Lưu ý khi triển khai thiết kế sau thiết kế cơ sở

Đảm bảo tính kế thừa: Thiết kế chi tiết phải tuân thủ các thông số đã được phê duyệt trong thiết kế cơ sở (hệ kết cấu, loại móng, chiều cao tầng). Nếu cần điều chỉnh, phải có văn bản giải trình và được chủ đầu tư, cơ quan thẩm định chấp thuận.

Kiểm soát dự toán: Dự toán thiết kế chi tiết thường tăng 5-10% so với dự toán thiết kế cơ sở do tính toán chính xác hơn về khối lượng. Nếu vượt quá 15%, cần rà soát lại phương án kết cấu, vật liệu để tối ưu chi phí.

Phối hợp với các ngành: Thiết kế điện, nước, điều hòa, phòng cháy chữa cháy phải được tích hợp đồng bộ với thiết kế kiến trúc, kết cấu. Tránh tình trạng phải đục phá, sửa chữa sau khi hoàn thiện.

Thẩm tra thiết kế: Công trình cấp đặc biệt, cấp I, công trình có yêu cầu kỹ thuật phức tạp bắt buộc phải thẩm tra thiết kế bởi tổ chức tư vấn độc lập trước khi trình thẩm định. Thẩm tra tập trung vào an toàn kết cấu, tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật.

Thiết kế cơ sở đóng vai trò nền tảng trong quy trình xây dựng, xác định phương án kỹ thuật tổng thể trước khi đi vào thiết kế chi tiết. Việc thẩm định chặt chẽ thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở giúp kiểm soát chất lượng, tiến độ và chi phí dự án.

Last Updated on 07/03/2026 by Tuấn Trình