Việc thuyết minh uy tín của nhà thầu trong công tác đấu thầu xây lắp hiện nay đang trở thành tâm điểm tranh luận pháp lý gay gắt giữa các chủ đầu tư và đơn vị dự thầu. Tại dự án hạ tầng khu nhà ở xã hội phường Ninh Sơn (Ninh Bình), những kiến nghị về việc đưa tiêu chí uy tín vào chuẩn đánh giá kỹ thuật đã mở ra một tiền lệ quan trọng trong việc vận dụng Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC vào thực tiễn quản lý dự án năm 2026.
Ảnh chỉ mang tính minh họa: InternetPhân tích tính pháp lý của việc đưa uy tín nhà thầu vào hồ sơ mời thầu xây lắp.
1. Bản chất pháp lý của việc thuyết minh uy tín của nhà thầu
Theo quy định mới nhất tại Luật Đấu thầu và hướng dẫn thi hành năm 2026, thuyết minh uy tín của nhà thầu không đơn thuần là một bản tự khai về thành tích. Nó là sự tổng hợp có hệ thống giữa lịch sử thực hiện hợp đồng (tiến độ, chất lượng) và tính tuân thủ pháp luật lao động, an toàn môi trường. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc đánh giá “năng lực” và “uy tín” trong giai đoạn đánh giá kỹ thuật đối với gói thầu xây lắp vẫn còn nhiều điểm mờ cần được bóc tách dưới góc độ chuyên gia.
Trong trường hợp gói thầu thi công xây lắp và thiết bị tại Ninh Bình với giá trị hơn 119 tỷ đồng, chủ đầu tư đã đưa nội dung “không có hợp đồng chậm tiến độ, không vi phạm hợp đồng” vào thang điểm kỹ thuật. Điều này dẫn đến sự phản ứng mạnh mẽ bởi các nhà thầu cho rằng việc thuyết minh uy tín của nhà thầu ở bước này là trái với quy định tại Khoản 2 Điều 20 Nghị định 214/2025/NĐ-CP. Thực tế, uy tín thường được xem xét ở bước đánh giá tính hợp lệ của hồ sơ dự thầu (HSDT) hoặc thông qua cơ chế bảo đảm dự thầu tăng thêm, thay vì biến nó thành một “giấy thông hành” kỹ thuật.
2. Phân tích tranh chấp tại gói thầu hạ tầng Ninh Sơn năm 2026
Gói thầu này không chỉ phát sinh vấn đề về kỹ thuật bản vẽ điện mà còn gây xôn xao bởi cách thiết lập tiêu chí thuyết minh uy tín của nhà thầu. Khi Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Ninh Bình áp dụng tiêu chuẩn đánh giá uy tín trong 5 năm (2020 – 2024), bài toán đặt ra là: Liệu một nhà thầu có năng lực kỹ thuật xuất sắc nhưng từng bị nhắc nhở về tiến độ trong quá khứ có bị loại oan uổng?
Dưới góc nhìn của đơn vị tư vấn là Trung tâm Giám định chất lượng xây dựng Ninh Bình, việc đưa nội dung này vào tiêu chí “các yếu tố cần thiết khác” là nhằm sàng lọc nhà thầu có tâm và có tầm. Tuy nhiên, các nhà thầu phản biện rằng việc vận dụng “yếu tố khác” để lồng ghép thuyết minh uy tín của nhà thầu là hành vi cài cắm tiêu chí hạn chế thầu. Điều này vi phạm nguyên tắc công bằng, minh bạch trong đấu thầu qua mạng.
2.1. Căn cứ từ Nghị định 214/2025/NĐ-CP
Khoản 2 Điều 20 của Nghị định 214/2025/NĐ-CP chỉ rõ: Không xem xét, đánh giá về kỹ thuật đối với các nội dung uy tín đối với gói thầu không phải là tư vấn. Điểm mấu chốt ở đây là sự phân biệt rõ ràng giữa gói thầu dịch vụ tư vấn (nơi chất xám và uy tín cá nhân/tổ chức đóng vai trò quyết định) và gói thầu xây lắp (nơi quy chuẩn kỹ thuật và năng lực máy móc, nhân sự là thước đo chính).
2.2. Sự mâu thuẫn trong Thông tư 79/2025/TT-BTC
Tại mẫu số 3A ban hành kèm theo Thông tư 79/2025/TT-BTC, có hướng dẫn về việc xây dựng tiêu chuẩn dựa trên thông tin kết quả thực hiện hợp đồng. Tuy nhiên, việc cụ thể hóa thông tin này thành điểm kỹ thuật hay chỉ là điều kiện cần (pass/fail) trong hồ sơ năng lực vẫn là chủ đề gây tranh cãi. Một bản thuyết minh uy tín của nhà thầu chuẩn mực năm 2026 phải được đối chiếu khắt khe với cơ sở dữ liệu quốc gia về đấu thầu để tránh tính chủ quan của tổ chuyên gia.
3. Quy trình chuẩn để thuyết minh uy tín của nhà thầu đúng luật
Để tránh các rủi ro pháp lý và đảm bảo tính cạnh tranh, các chủ đầu tư và nhà thầu cần thực hiện nghiêm túc quy trình sau đây khi lập và đánh giá hồ sơ:
- Xác định loại gói thầu: Chỉ áp dụng đánh giá uy tín như một tiêu chí kỹ thuật riêng biệt cho gói thầu tư vấn. Với xây lắp, uy tín là một phần của đánh giá năng lực kinh nghiệm.
- Lập bảng biểu đối chiếu: Nhà thầu cần chuẩn bị bản thuyết minh uy tín của nhà thầu kèm theo các văn bản xác nhận hoàn thành công trình của chủ đầu tư cũ, chứng nhận không vi phạm hợp đồng từ năm 2020 đến nay.
- Cập nhật hệ thống mạng đấu thầu quốc gia: Mọi thông tin về uy tín phải được đồng bộ hóa. Việc “che giấu” các hợp đồng bị chấm dứt do lỗi nhà thầu sẽ dẫn đến việc bị loại ngay lập tức.
- Tham chiếu cơ chế bảo đảm: Những đơn vị có uy tín thấp (theo danh sách công bố) phải thực hiện bảo đảm dự thầu gấp 3 lần giá trị thông thường theo quy định năm 2026.
Việc chuẩn bị một bản thuyết minh uy tín của nhà thầu chuyên nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao vị thế trong mắt chủ đầu tư, dù tiêu chí này có được tính điểm kỹ thuật hay không. Thực tế tại HCPC, chúng tôi luôn khuyến nghị đối tác chú trọng vào tính xác thực của các số liệu kinh nghiệm thay vì sử dụng các thuật ngữ chung chung.
4. Ý kiến từ các chuyên gia đầu ngành
TS. Nguyễn Việt Hùng, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý đấu thầu, nhấn mạnh rằng uy tín nhà thầu là tài sản phi vật thể nhưng có giá trị hữu hình. Tuy nhiên, việc ép buộc đưa uy tín vào thang điểm kỹ thuật xây lắp là “râu ông nọ chắp cằm bà kia”. Vị chuyên gia này khẳng định, thuyết minh uy tín của nhà thầu chỉ nên dùng làm căn cứ để xếp hạng ưu tiên khi các nhà thầu có điểm tổng hợp bằng nhau, hoặc sử dụng để đánh giá uy tín ở bước tiền kiểm hồ sơ.
Đồng quan điểm, Luật sư Nguyễn Hồng Chuyên (Davilaw) cho rằng các chủ đầu tư nên vận dụng linh hoạt nhưng phải thượng tôn pháp luật. Nếu hồ sơ mời thầu (HSMT) cài cắm quá nhiều tiêu chí về uy tín mà không có định nghĩa rõ ràng, nhà thầu có quyền yêu cầu làm rõ hoặc kiến nghị lên cơ quan quản lý Nhà nước về đấu thầu để hủy bỏ các tiêu chí trái quy định này.
5. Danh mục hồ sơ cần thiết cho việc thuyết minh uy tín của nhà thầu
Để xây dựng một bộ hồ sơ năng lực đủ mạnh trong năm 2026, các doanh nghiệp xây dựng cần chuẩn bị các tài liệu sau nhằm phục vụ việc thuyết minh uy tín của nhà thầu:
| STT | Loại tài liệu | Mục đích | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 1 | Xác nhận quyết toán hợp đồng 5 năm qua | Chứng minh năng lực tài chính và hoàn thành nhiệm vụ | Phải có dấu đỏ của Chủ đầu tư |
| 2 | Giấy khen/Bằng khen từ Bộ/Ngành | Củng cố thuyết minh uy tín của nhà thầu | Ưu tiên các dự án trọng điểm |
| 3 | Văn bản cam kết an toàn lao động | Thể hiện tính chuyên nghiệp | Theo tiêu chuẩn ISO 45001:2026 |
| 4 | Báo cáo tình hình tranh chấp tụng | Đảm bảo tính minh bạch pháp lý | Do cơ quan chức năng hoặc kiểm toán xác nhận |
Sở dĩ phải chuẩn bị kỹ lưỡng như vậy vì trong bối cảnh luật pháp năm 2026, sự sai lệch nhỏ trong bản thuyết minh uy tín của nhà thầu có thể dẫn đến hậu quả bị cấm tham gia đấu thầu từ 3 đến 5 năm trên toàn quốc.
6. Những lưu ý quan trọng cho Chủ đầu tư và Đơn vị tư vấn
Khi lập HSMT, đơn vị tư vấn cần tỉnh táo trước áp lực của Chủ đầu tư về việc “chọn nhà thầu quen”. Việc đưa tiêu chí thuyết minh uy tín của nhà thầu vào mục kỹ thuật một cách thiếu căn cứ không chỉ gây chậm trễ dự án (do kiến nghị kéo dài) mà còn khiến cá nhân lập hồ sơ đối mặt với các án phạt hành chính hoặc hình sự về hành vi vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng.
Thay vì tập trung vào uy tín như một rào cản, hãy tập trung vào:
- Giải pháp kỹ thuật thi công vượt trội.
- Biện pháp tổ chức hiện trường khoa học.
- Cam kết về vật tư, vật liệu có nguồn gốc rõ ràng (Ví dụ: sử dụng bao bì xi măng chất lượng cao từ các đơn vị uy tín như HCPC để đảm bảo bảo quản vật liệu xây dựng).
- Quy trình kiểm soát chất lượng nội bộ.
Mọi hành vi cố tình biến thuyết minh uy tín của nhà thầu thành tiêu chí loại trừ đều sẽ bị hệ thống giám sát đấu thầu tự động cảnh báo trong môi trường đấu thầu điện tử năm 2026.
7. Kết luận và khuyến nghị thực tiễn
Trong kỷ nguyên số hóa ngành xây dựng, thuyết minh uy tín của nhà thầu cần được hiểu là một hệ sinh thái dữ liệu minh bạch. Các nhà thầu không nên trông chờ vào sự “linh hoạt” của chủ đầu tư mà phải tự xây dựng uy tín thông qua chính các công trình thực tế. Sự việc tại Ninh Bình là hồi chuông cảnh tỉnh cho các bên tham gia về việc cần nắm vững Luật Đấu thầu 2023 và các Nghị định hướng dẫn mới nhất để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Khuyến cáo: Thông tin trên mang tính chất phân tích chuyên môn. Để áp dụng cho từng trường hợp gói thầu cụ thể, các đơn vị cần tham khảo ý kiến từ cơ quan quản lý xây dựng địa phương hoặc các luật sư chuyên ngành để đảm bảo tính pháp lý cao nhất.
HCPC – Đồng hành cùng chất lượng công trình 2026. Chúng tôi tin rằng, chỉ có sự minh bạch trong việc thuyết minh uy tín của nhà thầu mới tạo ra được những công trình bền vững, đóng góp vào sự phát triển chung của hạ tầng đô thị Việt Nam. Việc lựa chọn nhà thầu không chỉ dựa trên cái tên, mà phải dựa trên những con số biết nói và những giá trị thực thi đã được kiểm chứng qua thời gian.
Nguồn tham khảo chuyên môn:
- Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15.
- Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu.
- Thông tư 79/2025/TT-BTC hướng dẫn lập hồ sơ mời thầu các gói thầu xây lắp qua mạng.
- Báo chí chuyên ngành đấu thầu và đầu tư công năm 2025-2026.
Last Updated on 02/03/2026 by Tuấn Trình
Mình là Tuấn Trình nhân viên tại Công ty Cổ phần Bao bì Xi măng Hải Phòng với 7 năm kinh nghiệm. Rất vui vì có thể hỗ trợ bạn.