Quy Định Về Thí Nghiệm Vật Liệu Đầu Vào Trong Xây Dựng 2026

Trước khi đưa vào thi công, mọi vật liệu xây dựng đều phải trải qua quy trình quy định về thí nghiệm vật liệu đầu vào nghiêm ngặt theo TCVN. Đây là bước kiểm soát chất lượng bắt buộc giữa chủ đầu tư, tư vấn giám sát và nhà thầu, đảm bảo công trình đạt cường độ thiết kế và tuổi thọ khai thác. Bài viết phân tích chi tiết tiêu chuẩn nghiệm thu 5 nhóm vật liệu cốt lõi theo Nghị định 06/2021/NĐ-CP.

Cơ Sở Pháp Lý Nghiệm Thu Vật Liệu Xây Dựng

Khoản 5, Điều 12, Nghị định 06/2021/NĐ-CP quy định hồ sơ quản lý chất lượng vật liệu gồm 7 thành phần bắt buộc:

• Chứng chỉ chất lượng nhà sản xuất: Phải phù hợp hợp đồng và Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa
• Chứng chỉ xuất xứ: Bắt buộc với vật liệu nhập khẩu, đối chiếu danh mục đã được chủ đầu tư phê duyệt
• Giấy chứng nhận hợp quy: Áp dụng cho vật liệu thuộc Danh mục sản phẩm hàng hóa phải chứng nhận hợp quy theo Nghị định 132/2008/NĐ-CP
• Kết quả thí nghiệm phòng lab: Thực hiện theo tần suất TCVN, là căn cứ chính để nghiệm thu
• Biên bản nghiệm thu hiện trường: Ký xác nhận giữa 3 bên (chủ đầu tư, giám sát, nhà thầu)

Lưu ý YMYL: Vật liệu không đạt tiêu chuẩn thí nghiệm có thể gây sụt lún móng, nứt kết cấu hoặc sập công trình. Mọi số liệu trong bài đều trích từ TCVN hiện hành.

Tần Suất Lấy Mẫu Và Quy Cách Thí Nghiệm Theo TCVN

Xi Măng Portland

Tiêu chuẩn áp dụng: TCVN 2682:2009 (xi măng Portland thuần), TCVN 6260:2009 (xi măng Portland hỗn hợp)

Thông số	Quy định
Tần suất lấy mẫu	50 tấn/1 tổ mẫu
Khối lượng mẫu	20 kg (đủ cho 3 lần thí nghiệm)
Chỉ tiêu kiểm tra	Cường độ nén 3, 7, 28 ngày; độ mịn; thời gian đông kết
Điều kiện bảo quản	Nơi khô ráo, tránh ẩm, dùng trong 3 tháng kể từ ngày sản xuất

Cách lấy mẫu: Lấy từ ≥3 bao khác nhau trong cùng lô, trộn đều trước khi chia mẫu. Xi măng để quá 3 tháng hoặc bị vón cục phải thí nghiệm lại trước khi dùng.

nghiệm thu vật liệu đầu vào.xi măng

Thép Cốt Bê Tông

Tiêu chuẩn áp dụng: TCVN 1651-1:2018 (thép tròn trơn), TCVN 1651-2:2018 (thép thanh vằn)

Thông số	Quy định
Tần suất lấy mẫu	50 tấn/1 đường kính/1 nhãn hiệu = 1 lô
Quy cách mẫu	3 thanh × 1m/tổ
Chỉ tiêu kiểm tra	Giới hạn chảy, cường độ kéo, độ giãn dài, uốn nguội
Điều kiện bảo quản	Tránh gỉ sét, phân loại theo đường kính và cấp độ bền

Lưu ý kỹ thuật: Thép D10 CB300-T và D10 CB400-V không được trộn lẫn trong cùng kết cấu. Thép có vết gỉ sâu >5% tiết diện phải loại bỏ.

Tiêu chuẩn nghiệm thu vật liệu đầu vào. thép

Cát Xây Dựng

Tiêu chuẩn áp dụng: TCVN 7570:2006 (cốt liệu cho bê tông và vữa)

Thông số	Quy định
Tần suất lấy mẫu	200 m³/1 tổ mẫu
Khối lượng mẫu	30 kg
Chỉ tiêu kiểm tra	Module độ lớn (Mk), hàm lượng bụi bùn, hàm lượng hạt sét, độ ẩm
Phân loại	Cát mịn (Mk 1.5-2.0), cát vừa (Mk 2.0-2.5), cát thô (Mk 2.5-3.0)

Yêu cầu kỹ thuật: Cát đổ bê tông cấp độ bền ≥M300 phải có Mk ≥2.0, hàm lượng bụi bùn ≤3%. Cát biển phải rửa ngọt trước khi dùng (hàm lượng Cl⁻ ≤0.06%).

tiêu chuẩn nghiệm thu vật liệu đầu vào. cát

Gạch Đất Sét Nung

Tiêu chuẩn áp dụng: TCVN 1450:2009 (gạch rỗng), TCVN 1451:1998 (gạch đặc)

Thông số	Quy định
Tần suất lấy mẫu	50,000 viên/1 tổ mẫu
Số lượng mẫu	20 viên/tổ
Chỉ tiêu kiểm tra	Cường độ nén, độ hút nước, kích thước, độ cong vênh
Mác gạch	M75, M100, M150, M200 (số chỉ cường độ nén trung bình, kgf/cm²)

Cách nhận biết: Gạch đạt chuẩn có màu đỏ đều, tiếng kêu trong khi gõ, không nứt vỡ góc cạnh. Gạch nung non (màu vàng nhạt) hoặc nung quá (màu đen, cong vênh) không được sử dụng.

tiêu chuẩn nghiệm thu vật liệu đầu vào. gạch

Bê Tông Đổ Tại Chỗ

Tiêu chuẩn áp dụng: TCVN 4453:1995 (thi công và nghiệm thu kết cấu bê tông, BTCT toàn khối)

Loại kết cấu	Tần suất lấy mẫu
Bê tông khối lớn (đập, móng khối)	500 m³/1 tổ
Móng bệ máy (>50 m³)	1 tổ/móng
Khung, cột, dầm, sàn	20 m³/1 tổ

Quy cách mẫu: 3 viên hình lập phương 150×150×150 mm/tổ. Bảo dưỡng ẩm 28 ngày trước khi ép.

Đánh giá kết quả: Cường độ trung bình 3 mẫu ≥ cấp độ bền thiết kế (ví dụ: bê tông M250 phải đạt ≥250 kgf/cm² = 25 MPa). Nếu 1 mẫu lệch >15%, loại bỏ và tính trung bình 2 mẫu còn lại.

Tiêu chuẩn nghiệm thu vật liệu đầu vào

Quy Trình Nghiệm Thu Vật Liệu Trên Công Trường

1. Nhà thầu gửi thông báo: Trước 24h khi vật liệu về đến công trường
2. Kiểm tra hồ sơ: Giám sát đối chiếu chứng chỉ CO, CQ, phiếu cân với hợp đồng
3. Lấy mẫu hiện trường: Theo đúng tần suất và quy cách TCVN, có đại diện 3 bên chứng kiến
4. Gửi phòng lab: Mẫu phải được niêm phong, ghi rõ thông tin lô hàng, ngày lấy
5. Nhận kết quả: Thời gian thí nghiệm: xi măng 28 ngày, thép 7 ngày, cát 3 ngày
6. Ký biên bản nghiệm thu: Nếu đạt, cho phép đưa vào sử dụng. Nếu không đạt, trả lại nhà cung cấp

Khuyến nghị: Với công trình quan trọng (nhà cao tầng, cầu), nên thí nghiệm tại 2 phòng lab độc lập để đối chứng kết quả.

Xử Lý Vật Liệu Không Đạt Tiêu Chuẩn

Theo Điều 58, Luật Xây dựng 2014, vật liệu không đạt chuẩn phải:

• Cách ly ngay: Không để lẫn với vật liệu đạt chuẩn
• Lập biên bản: Ghi rõ lý do không đạt, số lượng, khối lượng
• Trả lại nhà cung cấp: Trong vòng 7 ngày, yêu cầu bồi thường nếu gây chậm tiến độ
• Báo cáo chủ đầu tư: Nếu đã sử dụng nhầm, phải đánh giá lại kết cấu, có phương án xử lý (gia cố hoặc phá dỡ)

Nhà thầu tự ý sử dụng vật liệu không đạt chuẩn sẽ chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 224, Bộ luật Hình sự 2015 (vi phạm quy định về chất lượng công trình xây dựng).

Vai Trò Của Hồ Sơ Nghiệm Thu Trong Bàn Giao Công Trình

Hồ sơ quy định về thí nghiệm vật liệu đầu vào là 1 trong 4 bộ phận của hồ sơ hoàn công (Thông tư 09/2021/TT-BXD). Thiếu hoặc không đầy đủ sẽ dẫn đến:

• Không được nghiệm thu đưa công trình vào sử dụng
• Không được thanh toán 100% giá trị hợp đồng (thường giữ lại 5-10%)
• Không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (với công trình nhà ở)

Chủ đầu tư cần lưu trữ hồ sơ tối thiểu 5 năm (công trình cấp III, IV) hoặc 10 năm (công trình cấp I, II, đặc biệt) kể từ ngày nghiệm thu.

Tuân thủ quy định về thí nghiệm vật liệu đầu vào theo TCVN không chỉ đảm bảo chất lượng công trình mà còn bảo vệ trách nhiệm pháp lý của các bên tham gia. Khi nghi ngờ chất lượng vật liệu, hãy yêu cầu nhà thầu cung cấp đầy đủ chứng chỉ và kết quả thí nghiệm từ phòng lab có chứng nhận năng lực theo TCVN ISO/IEC 17025.

Last Updated on 08/03/2026 by Tuấn Trình