Trong lĩnh vực bảo lãnh tạm ứng hợp đồng xây dựng, việc nắm rõ quy định pháp lý và thực tiễn áp dụng là yếu tố then chốt giúp bên giao thầu và bên nhận thầu bảo vệ quyền lợi, minh bạch tài chính và đẩy nhanh tiến độ thi công. Công ty Cổ phần Bao bì Xi măng Hải Phòng, với kinh nghiệm dày dặn trong các dự án xây dựng công nghiệp, hiểu rõ tầm quan trọng của bảo lãnh hợp đồng, tạm ứng công trình và quản lý rủi ro tài chính trong mỗi giai đoạn triển khai.
Bài viết này cung cấp cái nhìn toàn diện về khái niệm tạm ứng xây dựng, điều kiện bảo lãnh tạm ứng theo Nghị định 37/2015/NĐ-CP, mức tạm ứng tối thiểu và tối đa, cùng các lưu ý pháp lý quan trọng giúp doanh nghiệp và chủ đầu tư vận hành hợp đồng hiệu quả, đúng luật.
Tạm Ứng Hợp Đồng Xây Dựng Là Gì?
Tạm ứng hợp đồng xây dựng là khoản kinh phí bên giao thầu chi trả trước cho bên nhận thầu, nhằm hỗ trợ triển khai các công tác chuẩn bị ban đầu trước khi khởi công chính thức.
Khoản tiền này được quy định tại khoản 1 Điều 18 Nghị định 37/2015/NĐ-CP, không phát sinh lãi suất và phải được hoàn trả dần qua các đợt thanh toán sau đó. Mục đích chính của tạm ứng hợp đồng là tạo điều kiện về tài chính cho nhà thầu mua vật tư, huy động nhân lực, chuẩn bị mặt bằng và các nguồn lực cần thiết ngay từ giai đoạn đầu dự án.
Đây là công cụ quản lý dòng tiền quan trọng, giúp cân bằng giữa nhu cầu vốn của nhà thầu và khả năng giải ngân của chủ đầu tư. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn tài chính, luật định yêu cầu áp dụng cơ chế bảo lãnh tạm ứng đối với các hợp đồng có giá trị lớn.
Quy Định Về Bảo Lãnh Tạm Ứng Hợp Đồng Xây Dựng Mới Nhất
Điều Kiện Bắt Buộc Bảo Lãnh Tạm Ứng
Theo khoản 4 Điều 18 Nghị định 37/2015/NĐ-CP, được bổ sung tại Nghị định 50/2021/NĐ-CP, các hợp đồng xây dựng có giá trị tạm ứng lớn hơn 01 tỷ đồng bắt buộc phải có bảo lãnh tạm ứng.
Bên nhận thầu phải nộp cho bên giao thầu văn bản bảo lãnh với giá trị và loại tiền tương đương khoản tiền tạm ứng trước khi nhận khoản ứng trước này. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của chủ đầu tư, đảm bảo nhà thầu sử dụng đúng mục đích và hoàn trả đầy đủ số tiền đã tạm ứng.
Ngược lại, các hợp đồng có giá trị tạm ứng nhỏ hơn hoặc bằng 01 tỷ đồng không bắt buộc phải thực hiện bảo lãnh tạm ứng hợp đồng xây dựng. Tương tự, các hợp đồng tự thực hiện, bao gồm hình thức do cộng đồng dân cư triển khai theo chương trình mục tiêu quốc gia, cũng được miễn trừ yêu cầu này.
Hợp Đồng Đơn Giản Và Quy Mô Nhỏ
Đối với hợp đồng đơn giản, quy mô nhỏ, chủ đầu tư có quyền linh hoạt trong việc quyết định thực hiện bảo lãnh tạm ứng.
Quyết định này phải phù hợp với tính chất công việc, giảm thiểu thủ tục hành chính không cần thiết nhưng vẫn đảm bảo an toàn pháp lý. Đây là điểm mới giúp tối ưu hóa chi phí và thời gian cho các dự án nhỏ lẻ, đồng thời tăng tính linh hoạt trong quản lý hợp đồng.
Trường Hợp Liên Danh Nhà Thầu
Khi bên nhận thầu là liên danh các nhà thầu, mỗi thành viên trong liên danh phải nộp bảo lãnh tạm ứng với giá trị tương đương khoản tiền tạm ứng của mình.
Tuy nhiên, các thành viên có thể thỏa thuận để nhà thầu đứng đầu liên danh thay mặt nộp toàn bộ bảo lãnh cho bên giao thầu. Điều này giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng hiệu quả quản lý tài chính trong các dự án lớn có nhiều bên tham gia.
Quy trình bảo lãnh tạm ứng trong hợp đồng xây dựng
Thời Gian Hiệu Lực Và Giảm Dần Giá Trị Bảo Lãnh
Thời gian có hiệu lực của bảo lãnh tạm ứng hợp đồng phải kéo dài cho đến khi bên giao thầu thu hồi hết số tiền tạm ứng.
Giá trị bảo lãnh sẽ giảm dần tương ứng với giá trị tiền tạm ứng đã được hoàn trả qua mỗi lần thanh toán giữa các bên. Cơ chế này đảm bảo sự minh bạch, linh hoạt và phản ánh đúng thực tế nghĩa vụ tài chính còn lại của nhà thầu trong từng giai đoạn thi công.
Mức Tạm Ứng Hợp Đồng Xây Dựng Theo Quy Định Pháp Luật
Mức Tạm Ứng Tối Đa
Theo khoản 5 Điều 18 Nghị định 37/2015/NĐ-CP, được sửa đổi tại Nghị định 35/2023/NĐ-CP, mức tạm ứng hợp đồng không được vượt quá 30% giá trị hợp đồng tại thời điểm ký kết, bao gồm cả dự phòng nếu có.
Trường hợp cần tạm ứng với mức cao hơn 30%, phải được người quyết định đầu tư phê duyệt. Đối với dự án do Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư, quyền phê duyệt mức tạm ứng cao hơn thuộc về Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ hoặc Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Mức Tạm Ứng Tối Thiểu Theo Loại Hợp Đồng
Hợp Đồng Tư Vấn
Đối với hợp đồng tư vấn, mức tạm ứng tối thiểu là 15% giá hợp đồng nếu giá trị trên 10 tỷ đồng.
Với hợp đồng có giá trị đến 10 tỷ đồng, mức tạm ứng tối thiểu là 20% giá hợp đồng. Các hợp đồng tư vấn thường liên quan đến thiết kế, giám sát, lập dự án, do đó mức tạm ứng cao hơn giúp đơn vị tư vấn chủ động triển khai ngay từ đầu.
Hợp Đồng Thi Công Xây Dựng Công Trình
Mức tạm ứng tối thiểu cho hợp đồng thi công phụ thuộc vào quy mô giá trị hợp đồng. Hợp đồng có giá trị trên 50 tỷ đồng áp dụng mức tạm ứng 10% giá hợp đồng.
Hợp đồng từ 10 tỷ đến 50 tỷ đồng có mức tạm ứng 15%. Còn hợp đồng dưới 10 tỷ đồng, mức tạm ứng tối thiểu là 20%. Điều này phản ánh nguyên tắc: dự án càng lớn, tỷ lệ tạm ứng càng thấp nhằm kiểm soát rủi ro tài chính.
Hợp Đồng Cung Cấp Thiết Bị Và Các Loại Hợp Đồng Khác
Đối với hợp đồng cung cấp thiết bị công nghệ, hợp đồng EC, EP, PC, EPC, hợp đồng chìa khóa trao tay và các loại hợp đồng xây dựng khác, mức tạm ứng tối thiểu là 10% giá hợp đồng.
Đây là nhóm hợp đồng có tính chất đặc thù, thường tích hợp nhiều gói thầu, do đó mức tạm ứng được chuẩn hóa ở mức vừa phải để đảm bảo tính khả thi và an toàn cho cả hai bên.
Điều Chỉnh Giá Khi Tạm Ứng Vượt Mức Tối Thiểu
Trường hợp các bên thỏa thuận tạm ứng ở mức cao hơn mức tối thiểu quy định, phần giá trị hợp đồng tương ứng với phần vượt mức tạm ứng tối thiểu sẽ không được điều chỉnh giá kể từ thời điểm tạm ứng.
Quy định này nhằm khuyến khích nhà thầu kiểm soát chi phí, đồng thời bảo vệ lợi ích của chủ đầu tư khi phải ứng trước số tiền lớn hơn mức bắt buộc. Đây là điểm cân nhắc quan trọng khi đàm phán điều khoản tạm ứng trong hợp đồng xây dựng.
Cơ Chế Thu Hồi Tiền Tạm Ứng
Tiền tạm ứng được thu hồi dần qua các lần thanh toán theo tiến độ thi công.
Mức thu hồi cụ thể của từng lần do hai bên thống nhất và ghi rõ trong hợp đồng. Tuy nhiên, luật định yêu cầu bắt buộc phải thu hồi hết tiền tạm ứng khi giá trị thanh toán đạt 80% giá hợp đồng đã ký kết.
Điều này đảm bảo chủ đầu tư không còn rủi ro tài chính từ khoản ứng trước khi dự án bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng. Việc thu hồi dần cũng giúp nhà thầu duy trì dòng tiền ổn định, không bị áp lực thanh toán đột ngột ảnh hưởng đến tiến độ.
Vai Trò Của Tổ Chức Bảo Lãnh
Tổ chức cung cấp bảo lãnh tạm ứng thường là ngân hàng thương mại hoặc công ty bảo hiểm có uy tín.
Họ đóng vai trò trung gian, cam kết thanh toán cho chủ đầu tư nếu nhà thầu vi phạm nghĩa vụ hoàn trả tiền tạm ứng. Việc lựa chọn tổ chức bảo lãnh uy tín giúp tăng tính bảo đảm pháp lý, giảm rủi ro tranh chấp và tạo niềm tin giữa các bên tham gia hợp đồng.
Lợi Ích Của Bảo Lãnh Tạm Ứng Đối Với Các Bên
Đối với chủ đầu tư, bảo lãnh tạm ứng hợp đồng xây dựng là công cụ bảo vệ nguồn vốn đầu tư, hạn chế tổn thất khi nhà thầu không hoàn thành nghĩa vụ.
Đối với nhà thầu, cơ chế bảo lãnh giúp chứng minh năng lực tài chính, tăng uy tín và tạo điều kiện tiếp cận các dự án lớn. Đồng thời, quy trình bảo lãnh minh bạch cũng giúp giảm thiểu tranh chấp, tăng tính chuyên nghiệp trong quản lý hợp đồng xây dựng.
Những Lưu Ý Quan Trọng Khi Thực Hiện Bảo Lãnh Tạm Ứng
Trước khi ký kết hợp đồng, các bên cần xác định rõ giá trị tạm ứng, điều kiện bảo lãnh và thời hạn hiệu lực.
Cần tham khảo ý kiến chuyên gia pháp lý để đảm bảo các điều khoản tuân thủ đầy đủ quy định tại Nghị định 37/2015/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi. Đặc biệt, nhà thầu cần chuẩn bị sẵn năng lực tài chính và hồ sơ pháp lý để xin cấp bảo lãnh kịp thời, tránh làm chậm tiến độ khởi công.
Bảo lãnh tạm ứng hợp đồng xây dựng là công cụ pháp lý quan trọng, bảo vệ quyền lợi cả chủ đầu tư lẫn nhà thầu, đảm bảo dự án triển khai minh bạch, hiệu quả và đúng tiến độ. Việc nắm vững các quy định mới nhất giúp doanh nghiệp chủ động trong đàm phán, quản lý rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh trong ngành xây dựng.
Last Updated on 11/02/2026 by Tuấn Trình
Mình là Tuấn Trình nhân viên tại Công ty Cổ phần Bao bì Xi măng Hải Phòng với 7 năm kinh nghiệm. Rất vui vì có thể hỗ trợ bạn.