Quy định về thiết kế cơ sở là bước thiết kế được lập trong Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng, thể hiện các thông số kỹ thuật chủ yếu phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật được áp dụng, là căn cứ để triển khai các bước thiết kế tiếp theo. Thiết kế cơ sở được lập nhằm đạt được mục tiêu của dự án, phù hợp với công trình xây dựng thuộc dự án, bảo đảm sự đồng bộ giữa các công trình khi đưa vào khai thác, sử dụng.
Theo Điều 54 Luật Xây dựng 2014, thiết kế cơ sở gồm thuyết minh và các bản vẽ thể hiện 6 nội dung chính: vị trí xây dựng và quy mô công trình, phương án công nghệ kỹ thuật, giải pháp kiến trúc và kết cấu, giải pháp xây dựng và vật liệu, phương án kết nối hạ tầng kỹ thuật, tiêu chuẩn quy chuẩn kỹ thuật áp dụng. Sau khi hoàn thành thiết kế cơ sở, các thiết kế triển khai tiếp theo bao gồm thiết kế FEED, thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công và các thiết kế khác theo thông lệ quốc tế.
Bài viết dưới đây phân tích chi tiết quy định về thiết kế cơ sở theo Luật Xây dựng 2014, giúp chủ đầu tư, kỹ sư xây dựng và nhà thầu thi công nắm rõ nội dung, mục đích và quy trình triển khai thiết kế cơ sở trong dự án xây dựng.
Khái Niệm Thiết Kế Cơ Sở Theo Luật Xây Dựng 2014
Theo khoản 41 Điều 3 Luật Xây dựng 2014, thiết kế cơ sở (Basic design) là thiết kế được lập trong Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng trên cơ sở phương án thiết kế được lựa chọn. Sau đây là phân tích chi tiết về khái niệm này.
Thiết kế cơ sở thể hiện được các thông số kỹ thuật chủ yếu phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật được áp dụng. Cụ thể, thiết kế cơ sở phải tuân thủ các tiêu chuẩn TCVN (Tiêu chuẩn Việt Nam) về xây dựng, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN do Bộ Xây dựng ban hành, và các tiêu chuẩn quốc tế như ASTM, EN khi được áp dụng cho dự án.
Thiết kế cơ sở là căn cứ để triển khai các bước thiết kế tiếp theo. Điều này có nghĩa là thiết kế cơ sở đóng vai trò nền tảng cho thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED), thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công. Nếu thiết kế cơ sở không chính xác hoặc thiếu sót, các bước thiết kế sau sẽ gặp khó khăn trong việc triển khai, dẫn đến phát sinh chi phí và kéo dài thời gian thực hiện dự án.
Thiết kế cơ sở được lập trong giai đoạn nghiên cứu khả thi, sau khi phương án thiết kế đã được lựa chọn và phê duyệt. Giai đoạn này yêu cầu chủ đầu tư phải có kết quả khảo sát xây dựng, bao gồm khảo sát địa hình, địa chất, thủy văn, khí tượng và các yếu tố môi trường liên quan đến công trình.
Thiết kế cơ sở là gì? Thiết kế cơ sở được lập nhằm mục đích gì? Thiết kế cơ sở gồm những nội dung nào?
Mục Đích Và Nội Dung Thiết Kế Cơ Sở
Theo Điều 54 Luật Xây dựng 2014, thiết kế cơ sở được lập để đạt được mục tiêu của dự án, phù hợp với công trình xây dựng thuộc dự án, bảo đảm sự đồng bộ giữa các công trình khi đưa vào khai thác, sử dụng. Sau đây là phân tích chi tiết về mục đích và nội dung thiết kế cơ sở.
Mục Đích Lập Thiết Kế Cơ Sở
Thiết kế cơ sở nhằm đạt được mục tiêu của dự án đầu tư xây dựng. Mục tiêu này bao gồm quy mô công suất, chức năng sử dụng, tiêu chuẩn kỹ thuật, thời gian hoàn thành và tổng mức đầu tư được phê duyệt trong quyết định đầu tư.
Thiết kế cơ sở phải phù hợp với công trình xây dựng thuộc dự án. Điều này có nghĩa là thiết kế cơ sở phải đáp ứng yêu cầu về loại công trình (nhà ở, công trình công nghiệp, công trình giao thông, công trình thủy lợi), cấp công trình (đặc biệt, I, II, III, IV) và điều kiện tự nhiên tại địa điểm xây dựng.
Thiết kế cơ sở bảo đảm sự đồng bộ giữa các công trình khi đưa vào khai thác, sử dụng. Trong một dự án đầu tư xây dựng thường có nhiều công trình, bao gồm công trình chính và công trình phụ trợ. Thiết kế cơ sở phải đảm bảo các công trình này được thiết kế đồng bộ về mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật, hệ thống cấp thoát nước, điện, thông tin liên lạc, phòng cháy chữa cháy.
Nội Dung Thiết Kế Cơ Sở
Thiết kế cơ sở gồm thuyết minh và các bản vẽ thể hiện 6 nội dung chính theo quy định tại khoản 1 Điều 54 Luật Xây dựng 2014.
Vị trí xây dựng, hướng tuyến công trình, danh mục và quy mô, loại, cấp công trình thuộc tổng mặt bằng xây dựng. Nội dung này xác định vị trí công trình trên địa hình, tọa độ công trình theo hệ tọa độ quốc gia VN-2000, hướng tuyến công trình đường, đường ống, đường dây, danh mục các công trình thuộc dự án, quy mô diện tích xây dựng, chiều cao công trình, loại công trình (dân dụng, công nghiệp, giao thông, thủy lợi) và cấp công trình theo TCVN 2737:1995.
Phương án công nghệ, kỹ thuật và thiết bị được lựa chọn (nếu có). Đối với công trình công nghiệp, thiết kế cơ sở phải thể hiện phương án công nghệ sản xuất, dây chuyền thiết bị chính, công suất thiết kế, năng suất thiết bị, yêu cầu về nguyên liệu đầu vào, sản phẩm đầu ra, tiêu chuẩn kỹ thuật thiết bị áp dụng.
Giải pháp về kiến trúc, mặt bằng, mặt cắt, mặt đứng công trình, các kích thước, kết cấu chính của công trình xây dựng. Nội dung này bao gồm bản vẽ mặt bằng tầng điển hình, mặt cắt dọc, mặt cắt ngang, mặt đứng công trình, kích thước chính của công trình (chiều dài, chiều rộng, chiều cao tầng, tổng chiều cao), giải pháp kết cấu móng (móng cọc, móng băng, móng bè), kết cấu khung (khung bê tông cốt thép, khung thép), kết cấu sàn, kết cấu mái.
Giải pháp về xây dựng, vật liệu chủ yếu được sử dụng, ước tính chi phí xây dựng cho từng công trình. Nội dung này xác định phương pháp thi công (thi công truyền thống, thi công công nghiệp hóa), vật liệu xây dựng chủ yếu (bê tông mác M200, M250, M300, thép CB300-V, CB400-V, gạch xây M75, M100, xi măng PCB40, PCB50), ước tính khối lượng vật liệu, ước tính chi phí xây dựng cho từng công trình theo đơn giá xây dựng hiện hành.
Phương án kết nối hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài công trình, giải pháp phòng, chống cháy, nổ. Nội dung này bao gồm phương án cấp điện (nguồn điện, công suất điện, hệ thống phân phối điện), cấp nước (nguồn nước, lưu lượng nước, hệ thống cấp nước), thoát nước (hệ thống thoát nước mưa, nước thải), thông tin liên lạc (hệ thống điện thoại, internet, truyền hình cáp), giải pháp phòng cháy chữa cháy (hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động, lối thoát hiểm, khoảng cách an toàn phòng cháy).
Tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật được áp dụng và kết quả khảo sát xây dựng để lập thiết kế cơ sở. Nội dung này liệt kê các tiêu chuẩn TCVN, quy chuẩn QCVN, tiêu chuẩn quốc tế được áp dụng cho thiết kế công trình, kết quả khảo sát địa hình (bản đồ địa hình tỷ lệ 1/500, 1/1000), khảo sát địa chất (báo cáo địa chất công trình, thí nghiệm cơ lý đất nền), khảo sát thủy văn (mực nước ngầm, lưu lượng dòng chảy), khảo sát khí tượng (nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa, tốc độ gió).
Các Thiết Kế Triển Khai Sau Thiết Kế Cơ Sở
Căn cứ Điều 78 Luật Xây dựng 2014 (được sửa đổi bởi khoản 23 Điều 1 Luật Xây dựng sửa đổi 2020), các thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở bao gồm thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED), thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công và các thiết kế khác (nếu có) theo thông lệ quốc tế. Sau đây là phân tích chi tiết về các thiết kế này.
Thiết Kế Kỹ Thuật Tổng Thể (FEED)
Thiết kế FEED (Front-End Engineering Design) là thiết kế kỹ thuật tổng thể, được triển khai sau thiết kế cơ sở và trước thiết kế kỹ thuật. Thiết kế FEED thường được áp dụng cho các dự án công nghiệp quy mô lớn, dự án có công nghệ phức tạp, dự án theo hình thức EPC (Engineering – Procurement – Construction).
Thiết kế FEED chi tiết hóa các giải pháp kỹ thuật đã được xác định trong thiết kế cơ sở. Cụ thể, thiết kế FEED bao gồm sơ đồ công nghệ chi tiết (Process Flow Diagram – PFD, Piping and Instrumentation Diagram – P&ID), danh mục thiết bị chi tiết (Equipment List), thông số kỹ thuật thiết bị (Equipment Data Sheet), sơ đồ bố trí thiết bị (Equipment Layout), sơ đồ đường ống (Piping Layout), sơ đồ điện (Electrical Single Line Diagram), dự toán chi tiết.
Thiết kế FEED là cơ sở để lập hồ sơ mời thầu EPC, đàm phán hợp đồng EPC, kiểm soát chi phí đầu tư. Theo Theo Viện Kỹ sư Hóa học Anh (IChemE), vào năm 2019, thiết kế FEED chiếm khoảng 1-3% tổng mức đầu tư dự án nhưng quyết định đến 70-80% chi phí đầu tư cuối cùng.
Thiết Kế Kỹ Thuật
Thiết kế kỹ thuật là thiết kế chi tiết hóa các giải pháp kỹ thuật đã được xác định trong thiết kế cơ sở hoặc thiết kế FEED. Thiết kế kỹ thuật bao gồm bản vẽ kết cấu chi tiết (bản vẽ móng, bản vẽ cột, bản vẽ dầm, bản vẽ sàn, bản vẽ mái), bản vẽ kiến trúc chi tiết (bản vẽ hoàn thiện nội thất, ngoại thất), bản vẽ hệ thống kỹ thuật chi tiết (bản vẽ hệ thống cấp điện, cấp nước, thoát nước, thông gió, điều hòa không khí, phòng cháy chữa cháy).
Thiết kế kỹ thuật phải đảm bảo đủ chi tiết để nhà thầu thi công có thể lập dự toán chi tiết, kế hoạch thi công, đặt hàng vật liệu, chế tạo cấu kiện. Thiết kế kỹ thuật phải tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật được áp dụng, phải được tổ chức tư vấn giám sát thiết kế thẩm tra trước khi phê duyệt.
Thiết Kế Bản Vẽ Thi Công
Thiết kế bản vẽ thi công là thiết kế chi tiết nhất, được lập cho toàn bộ công trình hoặc từng hạng mục công trình hoặc từng giai đoạn thi công công trình theo yêu cầu của chủ đầu tư. Thiết kế bản vẽ thi công do tổ chức tư vấn thiết kế hoặc nhà thầu thi công xây dựng lập.
Thiết kế bản vẽ thi công bao gồm bản vẽ thi công chi tiết (bản vẽ gia công cốt thép, bản vẽ gia công cốp pha, bản vẽ lắp dựng kết cấu thép, bản vẽ lắp đặt thiết bị, bản vẽ lắp đặt đường ống, bản vẽ lắp đặt hệ thống điện), chỉ dẫn kỹ thuật thi công (phương pháp thi công, trình tự thi công, yêu cầu kỹ thuật, biện pháp an toàn), dự toán thi công chi tiết.
Thiết kế bản vẽ thi công phải được chủ đầu tư phê duyệt trước khi thi công. Trong quá trình thi công, nếu có thay đổi so với thiết kế bản vẽ thi công đã phê duyệt, nhà thầu thi công phải lập bản vẽ hoàn công (As-built Drawing) để ghi nhận các thay đổi thực tế trên công trường.
Hồ Sơ Thiết Kế Triển Khai Sau Thiết Kế Cơ Sở
Theo khoản 4 Điều 78 Luật Xây dựng 2014 (được sửa đổi bởi khoản 23 Điều 1 Luật Xây dựng sửa đổi 2020), hồ sơ thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở bao gồm thuyết minh thiết kế, bản vẽ thiết kế, tài liệu khảo sát xây dựng liên quan, dự toán xây dựng và chỉ dẫn kỹ thuật (nếu có) theo yêu cầu của chủ đầu tư.
Thuyết minh thiết kế trình bày các giải pháp kỹ thuật được áp dụng, cơ sở lựa chọn giải pháp, tính toán thiết kế, tiêu chuẩn quy chuẩn kỹ thuật áp dụng. Bản vẽ thiết kế thể hiện các giải pháp kỹ thuật dưới dạng bản vẽ kỹ thuật, phải đảm bảo đủ chi tiết để triển khai bước thiết kế tiếp theo hoặc thi công xây dựng.
Tài liệu khảo sát xây dựng liên quan bao gồm báo cáo khảo sát địa hình, địa chất, thủy văn, khí tượng, môi trường, được sử dụng làm cơ sở cho thiết kế. Dự toán xây dựng ước tính chi phí xây dựng công trình theo đơn giá xây dựng hiện hành, là cơ sở để chủ đầu tư kiểm soát chi phí đầu tư.
Chỉ dẫn kỹ thuật (nếu có) hướng dẫn nhà thầu thi công về phương pháp thi công, trình tự thi công, yêu cầu kỹ thuật, biện pháp an toàn, kiểm tra nghiệm thu chất lượng công trình. Chỉ dẫn kỹ thuật thường được lập cho các công trình có yêu cầu kỹ thuật đặc biệt, công nghệ thi công phức tạp, vật liệu xây dựng mới.
Thiết kế cơ sở đóng vai trò nền tảng trong quy trình thiết kế xây dựng, quyết định đến chất lượng, tiến độ và chi phí của dự án đầu tư xây dựng. Chủ đầu tư, kỹ sư xây dựng và nhà thầu thi công cần nắm vững quy định về thiết kế cơ sở theo Luật Xây dựng 2014 để triển khai dự án đúng quy định pháp luật, đảm bảo hiệu quả đầu tư.
Last Updated on 17/03/2026 by Tuấn Trình
Mình là Tuấn Trình nhân viên tại Công ty Cổ phần Bao bì Xi măng Hải Phòng với 7 năm kinh nghiệm. Rất vui vì có thể hỗ trợ bạn.