Quy trình lựa chọn nhà thầu mới nhất áp dụng từ năm 2026

Trong bối cảnh thị trường xây dựng năm 2026 đầy biến động, việc nắm vững quy trình lựa chọn nhà thầu là yếu tố tiên quyết để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả kinh tế cho mọi dự án. Những thay đổi trọng yếu từ Luật Đấu thầu 2023 và Luật số 90/2025/QH15 (có hiệu lực từ 01/07/2025) đã thiết lập một hành lang pháp lý mới, yêu cầu các chủ đầu tư và nhà thầu phải cập nhật kiến thức liên tục để tránh các rủi ro về pháp lý và chậm trễ tiến độ.

1. Cận cảnh quy trình lựa chọn nhà thầu theo quy định pháp luật hiện hành

Căn cứ Điều 43 Luật Đấu thầu 2023, được sửa đổi và bổ sung bởi Khoản 25 Điều 1 Luật số 90/2025/QH15, quy trình lựa chọn nhà thầu từ giai đoạn năm 2025 – 2026 đã được tinh gọn hóa nhằm giảm bớt gánh nặng hành chính nhưng vẫn giữ vững tôn chỉ công bằng.

Cụ thể, một quy trình lựa chọn nhà thầu chuẩn xác bao gồm các giai đoạn then chốt sau:

1. Chuẩn bị lựa chọn nhà thầu: Đây là bước xây dựng nền tảng, bao gồm việc lập, thẩm định và phê duyệt hồ sơ mời thầu (HSMT) hoặc hồ sơ yêu cầu (HSYC).
2. Tổ chức lựa chọn nhà thầu: Giai đoạn phát hành hồ sơ, tiếp nhận hồ sơ dự thầu (HSDT) và mở thầu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
3. Đánh giá hồ sơ dự thầu/hồ sơ đề xuất: Ban quản lý dự án hoặc bên mời thầu tiến hành phân tích năng lực, kinh nghiệm và đề xuất kỹ thuật – tài chính của từng đơn vị.
4. Thương thảo hợp đồng: Một bước bắt buộc đối với gói thầu xây lắp hoặc tư vấn phức tạp, nhằm thống nhất các điều khoản chi tiết trước khi chốt kết quả.
5. Trình, thẩm định, phê duyệt và công khai kết quả: Đảm bảo mọi thông tin về đơn vị trúng thầu và lý do các đơn vị khác trượt thầu được minh bạch hóa theo yêu cầu.
6. Hoàn thiện, ký kết và quản lý hợp đồng: Chuyển giao từ lý thuyết sang thực thi thực tế tại công trường.

Lưu ý chuyên gia: Đối với hình thức chỉ định thầu, trong quá trình thương thảo, chủ đầu tư và nhà thầu cần đặc biệt chú trọng thương thảo về giá để bảo đảm tối ưu hóa ngân sách và tính tiết kiệm cho dự án.

[

Quy trình, thủ tục lựa chọn nhà thầu mới nhất từ ngày 01/7/2025Quy trình lựa chọn nhà thầu đóng vai trò xương sống cho sự thành công của dự án đầu tư xây dựng.

2. Phân tích chiều sâu các bước trong quy trình lựa chọn nhà thầu xây dựng 2026

Để thực hiện quy trình lựa chọn nhà thầu đạt chuẩn HIGHEST Quality, chủ đầu tư cần đi sâu vào chi tiết kỹ thuật của từng công đoạn, tránh các sai sót thường gặp dẫn đến việc phải hủy thầu hoặc đấu thầu lại.

Bước 1: Lập hồ sơ mời thầu (E-HSMT) – “Linh hồn” của cuộc thầu

Hồ sơ mời thầu không chỉ là các yêu cầu kỹ thuật mà còn là công cụ lọc nhà thầu kém năng lực. Theo Điều 44 Luật Đấu thầu, nội dung HSMT phải bao gồm:

• Chỉ dẫn nhà thầu: Quy tắc chơi rõ ràng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
• Tiêu chuẩn đánh giá: Sử dụng phương pháp “Đạt/Không đạt” hoặc chấm điểm tùy theo đặc thù gói thầu.
• Dự thảo hợp đồng: Phải tuân thủ các quy định về hợp đồng xây dựng tại Nghị định 37/2015/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi.

Bước 2: Đánh giá hồ sơ và các lỗi thường gặp

Từ kinh nghiệm thực tế triển khai các dự án tại HCPC, chúng tôi nhận thấy quy trình lựa chọn nhà thầu thường bị tắc nghẽn ở khâu đánh giá năng lực tài chính và kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự. Các nhà thầu thường bị loại vì:

• Thiếu xác nhận quyết toán thuế 3 năm gần nhất.
• Hợp đồng tương tự không đủ giá trị tối thiểu (thường là 50% – 70% giá trị gói thầu dự định).
• Nhân sự chủ chốt (Kỹ sư trưởng, Chỉ huy trưởng) không có chứng chỉ hành nghề phù hợp hạng công trình.

3. Thời gian tổ chức: Những mốc thời hạn “đóng băng” không thể vi phạm

Căn cứ Điều 45 Luật Đấu thầu 2023 (được sửa đổi bởi Luật 90/2025/QH15), các mốc thời gian trong quy trình lựa chọn nhà thầu năm 2026 được quy định cực kỳ nghiêm ngặt nhằm tránh tình trạng ngâm hồ sơ:

Hoạt động	Quy định thời gian
Chuẩn bị HSDT	Tính từ ngày đầu tiên phát hành HSMT đến thời điểm đóng thầu.
Sửa đổi HSMT	Phải thực hiện trước thời điểm đóng thầu theo quy định của Chính phủ (thường tối thiểu 10-15 ngày đối với đấu thầu trong nước).
Phát hành hồ sơ	Phải phát hành đồng thời với thông báo mời thầu trên hệ thống.

Chủ đầu tư có trách nhiệm quyết định thời gian bắt đầu tổ chức lựa chọn nhà thầu cũng như thời gian thực hiện các bước khác dựa trên tiến độ dự án, nhưng phải đảm bảo đủ thời gian để nhà thầu chuẩn bị hồ sơ chất lượng nhất. Việc ép tiến độ lựa chọn nhà thầu quá mức thường dẫn đến hệ lụy là hồ sơ dự thầu sơ sài, gây khó khăn cho khâu hậu kiểm.

4. Nội dung bắt buộc trong Hồ sơ mời thầu xây lắp 2026

Theo Luật số 90/2025/QH15, nội dung hồ sơ mời thầu trong quy trình lựa chọn nhà thầu phải tuân thủ 3 nguyên tắc “Không – Có – Minh bạch”:

1. KHÔNG nêu điều kiện hạn chế tham gia: Triệt tiêu hoàn toàn các hàng rào kỹ thuật nhằm tạo lợi thế cho “nhà thầu sân sau”. Mọi tiêu chí về xuất xứ hàng hóa phải theo nhóm nước, vùng lãnh thổ hoặc tiêu chuẩn kỹ thuật (TCVN, ASTM, Eurocode) thay vì chỉ định một nhãn hiệu cụ thể.
2. CÓ tiêu chuẩn đánh giá rõ ràng: Yêu cầu về kĩ thuật phải dựa trên thiết kế bản vẽ thi công đã được phê duyệt.
3. MINH BẠCH về xuất xứ: Hồ sơ được nêu xuất xứ hàng hóa theo quy định của Chính phủ để đảm bảo chất lượng công trình nhưng phải mở rộng cho các nhà thầu có khả năng cung ứng hàng hóa tương đương.

5. Hình thức “Đặt hàng” – Điểm mới đột phá trong lựa chọn nhà thầu

Một trong những điểm sáng nhất của Luật số 90/2025/QH15 áp dụng từ năm 2026 là việc bổ sung hình thức “Đặt hàng” vào quy trình lựa chọn nhà thầu. Đây là giải pháp linh hoạt cho các loại hàng hóa, dịch vụ có tính đặc thù hoặc yêu cầu khắt khe về tiến độ mà các hình thức đấu thầu rộng rãi truyền thống không đáp ứng kịp.

Hình thức đặt hàng thường được áp dụng cho:

• Các loại bao bì chuyên dụng cho ngành xi măng, hóa chất (liên quan trực tiếp đến thế mạnh của HCPC).
• Các sản phẩm công nghệ cao đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bên sản xuất và bên sử dụng.
• Dịch vụ công ích đô thị.

Việc áp dụng hình thức này yêu cầu chủ đầu tư phải xác định rõ giá đặt hàng dựa trên phương án định giá của Bộ Tài chính hoặc đơn vị tư vấn có thẩm quyền.

6. Tại sao quy trình lựa chọn nhà thầu lại quan trọng với chủ đầu tư YMYL?

Lĩnh vực pháp lý và xây dựng thuộc nhóm YMYL (Your Money or Your Life) vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn công trình và tài chính của doanh nghiệp. Một sai sót nhỏ trong quy trình lựa chọn nhà thầu có thể dẫn đến việc ký kết hợp đồng với một đơn vị không đủ năng lực thi công, gây sập đổ công trình hoặc tranh chấp pháp lý kéo dài hàng thập kỷ.

Tại HCPC, chúng tôi luôn khuyên khách hàng:

• Thực hiện thẩm định nhà thầu ngay từ bước sơ tuyển: Đừng đợi đến khi mở thầu mới kiểm tra hồ sơ năng lực nhà thầu.
• Sử dụng dịch vụ tư vấn đấu thầu chuyên nghiệp: Để đảm bảo E-HSMT không vi phạm các quy định cấm của Luật Đấu thầu.
• Kiểm tra thực địa: Đối với các gói thầu xây lắp lớn, hãy đến tận các công trình nhà thầu đã và đang thực hiện để kiểm chứng “năng lực thực” thay vì chỉ tin vào hồ sơ giấy.

7. Pháp lý về đấu thầu: Sự kết nối giữa Luật và thực tiễn

Để triển khai hiệu quả quy trình lựa chọn nhà thầu, người thực hiện cần tham chiếu hệ thống văn bản pháp luật đa tầng:

1. Luật Đấu thầu 2023: Khung pháp lý tổng thể.
2. Luật số 90/2025/QH15: Cập nhật các thay đổi mới nhất về tài chính và đầu tư.
3. Nghị định 24/2024/NĐ-CP: Hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu.
4. Thông tư 06/2024/TT-BKHĐT: Về việc cung cấp, đăng tải thông tin về đấu thầu và lựa chọn nhà thầu qua mạng.

Việc nắm vững trình tự ưu tiên áp dụng văn bản là kỹ năng sống còn của cán bộ đấu thầu. Trong trường hợp có sự khác biệt giữa hồ sơ mời thầu và quy định pháp luật, thì các điều khoản của Luật và Nghị định luôn có giá trị pháp lý cao nhất.

8. Các kịch bản rủi ro trong quy trình lựa chọn nhà thầu và cách xử lý

Trong thực tế, quy trình lựa chọn nhà thầu không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Dưới đây là 3 tình huống phổ biến nhất dự kiến trong năm 2026:

Kịch bản A: Chỉ có 01 nhà thầu tham dự Theo quy định mới, chủ đầu tư không nhất thiết phải hủy thầu ngay. Có thể xem xét gia hạn thời điểm đóng thầu hoặc tiếp tục mở thầu để đánh giá ngay nếu nhà thầu đó đáp ứng đủ năng lực. Việc này giúp rút ngắn đáng kể thời gian cho các dự án cấp bách.

Kịch bản B: Nhà thầu kiến nghị về kết quả Bên mời thầu phải có văn bản giải thích lý do nhà thầu không trúng thầu trong vòng 05 ngày làm việc. Nếu không giải quyết thỏa đáng, sự việc có thể đưa lên Hội đồng tư vấn giải quyết kiến nghị. Sự minh bạch trong quy trình lựa chọn nhà thầu chính là “lá chắn” tốt nhất cho chủ đầu tư trong trường hợp này.

Kịch bản C: Thay đổi đơn giá vật liệu xây dựng (Xi măng, Thép) Đối với các hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh, hồ sơ mời thầu cần quy định rõ công thức điều chỉnh giá ngay từ bước lập quy trình lựa chọn nhà thầu. Điều này đảm bảo công bằng cho nhà thầu khi thị trường có biến động lớn về giá nguyên vật liệu năm 2026.

9. Checklist vàng cho hồ sơ dự thầu đạt chuẩn

Để trở thành ứng cử viên sáng giá trong bất kỳ quy trình lựa chọn nhà thầu nào, đơn vị dự thầu cần kiểm tra kỹ danh mục sau trước khi nhấn nút “Gửi thầu” trên hệ thống:

• [ ] Bảo lãnh dự thầu: Còn thời hạn hiệu lực ít nhất 30 ngày sau khi HSDT hết hiệu lực.
• [ ] Thỏa thuận liên danh (nếu có): Phân chia trách nhiệm rõ ràng bằng tỷ lệ %.
• [ ] Biện pháp thi công: Phải thực tế, chi tiết đến từng biện pháp kỹ thuật, an toàn lao động và bảo vệ môi trường.
• [ ] Cam kết nhân sự: Các vị trí chủ chốt không bị trùng lặp với các gói thầu khác đang thực hiện.
• [ ] Năng lực cung ứng vật tư: Đặc biệt là các vật liệu chiến lược như bao bì xi măng (thế mạnh của HCPC), sắt thép phải có nguồn gốc rõ ràng.

Việc chuẩn bị một quy trình lựa chọn nhà thầu bài bản không chỉ giúp chủ đầu tư tìm được “đối tác vạn năng” mà còn xây dựng uy tín cho chính doanh nghiệp trên thị trường đầu tư xây dựng.

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo chuyên môn về quy định pháp luật tại thời điểm năm 2026. Quý bạn đọc và doanh nghiệp khi áp dụng thực tế vui lòng tham khảo ý kiến chuyên sâu từ các cơ quan quản lý xây dựng địa phương hoặc các chuyên gia pháp lý để đảm bảo tuyệt đối tính tuân thủ theo đặc thù từng dự án cụ thể.

Năm 2026, với sự hỗ trợ của công nghệ số và hệ thống pháp lý hoàn thiện hơn, quy trình lựa chọn nhà thầu hứa hẹn sẽ trở thành bệ phóng cho những công trình chất lượng, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành xây dựng Việt Nam. Việc thực thi đúng luật, minh bạch hóa dữ liệu sẽ là chìa khóa để mọi nhà thầu và chủ đầu tư cùng phát triển mạnh mẽ.

Last Updated on 03/03/2026 by Tuấn Trình